vrijdag 15 april 2022

 Wij wensen iedereen heel fijne en zonnige Paasdagen toe!

©Jan Willem Hament

Groetjes van Anja, Jeanet en Stefanie


dinsdag 29 maart 2022

Pronte Wuuven: Broodplank en hoe Zeeuws is iets eigenlijk?

Foto: privécollectie

Eén van onze vaders heeft de volgende herinnering: tijdens een schoolvakantie mocht hij bij een vriendje gaan spelen op de boerderij. Aan het einde van de ochtend was het tijd om te gaan eten. Op sommige boerderijen namen de landarbeiders een stuutezak mee. In die stuutezak zat een stuutemaele, de boterham voor 'tussen de middag'.

Zo niet bij dit vriendje. De moeder des huizes had een stem als een klok en als haar stem niet hard genoeg was luidde moeders een bel die bij de achterdeur hing. Dat was het sein dat het eten op tafel stond en dat iedereen geacht werd om op zeer korte termijn aan diezelfde tafel te verschijnen.
Als iedereen er was werd het brood gesneden. Moeders vroeg aan onze pa hoeveel boterhammen hij zou lusten. Dat waren er wel twee of drie, zo was het antwoord.
Moeders ging aan het snijden. Tot zijn grote schrik werd het brood niet langs de korte kant - van boven naar beneden - verdeeld, maar werd het tegen de borst overlangs van voor naar achter in enorme boterhammen gesneden...

Deze moeder gebruikte geen broodplank, maar haar borst om het brood op te laten steunen. In het midden van de 20e eeuw was het heel gewoon dat een keuken een uittrekbare broodplank had. De plank had de breedte van een kastje en zat net onder het aanrecht. Aan een knop trok je de plank naar buiten.  Als er een broodmaaltijd op tafel moest komen werd die uitgeschoven, de boterhammen gesneden en de plank verdween na gebruik weer onder het aanrecht.

Uittrekbare broodplank
Foto: herkomst onbekend

Dat soort uitschuifbare broodplanken zijn nog steeds heel gewoon in verschillende landen, wij vonden ze in de keukens van Scandinavische landen. In Nederland zijn ze volgens ons verdwenen, nu veel mensen het brood gesneden kopen bij de bakker.

Wat hebben een broodplank en het GeriefGoed eigenlijk met elkaar te maken? Als gebruiksvoorwerp niet zo veel (alhoewel het het ook al over de flessenlikker en de kaasschaaf hebben gehad). Maar dat de uittrekbare broodplank geen typisch Nederlands verschijnsel is (net zo min als die kaasschaaf) toont aan dat dingen die we als 'streekgebonden' beschouwen dat helemaal niet hoeven te zijn. Kijk maar naar de haakmutsen, we trekken de conclusie al in deze blogpost, maar het geldt ook  voor de kapertjes.
Die kapertjes is voor ons nog steeds een betrekkelijk onbekend fenomeen. We vinden ze in Zeeland niet veel, maar ze werden blijkbaar wel gedragen. Maar was dat dan als streekdracht-kledingstuk of als 'algemene mode'? We hopen er over niet al te lange tijd meer over te kunnen melden. En: als er iemand is die ons verder kan helpen dan houden we ons aanbevolen! 

Dat vrouwen hun ideeën voor avonddoekjes, haakmutsen en labedissen niet alleen in de kerk opdeden (zittend achter de buurvrouw die zo goed kon haken) kunnen jullie zien in deze uitzending van Omroep Zeeland van vrijdag 25 maart. De komende tijd is er elke week een nieuwe aflevering te zien. 



Zin gekregen om ook iets te breien of te haken? Patronen van avonddoekjes, maar ook van de moderne varianten vinden jullie in de webshop. En als je het garen aanschaft in de winkel van Jeanet (in Arnemuiden of online) dan krijg je van haar het patroon er gratis bij!!

vrijdag 11 maart 2022

Pronte Wuuven: Haak in, haak aan, haak af

Je houdt ervan of je haat het: haken. Soms lijkt het net of 'haken' en 'breien' twee verschillende werelden, misschien wel twee verschillende kampen zijn. Wij houden het liever ergens in het midden: we doen het één liever dan het ander en soms draait dat om.

Net zoals we op zoek gingen naar de ontwikkeling van het breien proberen we ook al heel wat jaren de ontwikkeling van het haken te beschrijven. Maar: het fenomeen 'haken' bleef deels ondoorgrondelijk. Recent vonden we wel in verschillende uitgaves over 'nuttige handwerken' - zeg: in de loop van de 19e eeuw - dat 'breiden, naaijen en knoopen' nuttige handwerken zijn, maar dat er aan haken werkelijk geen alinea, zelfs nog geen letter wordt gewijd.
Blijkbaar is haken geen nuttig handwerk, maar toch wordt het door veel mensen fanatiek beoefend. 
De vraagtekens blijven staan.

Omslagdoek Katharina
patroon gratis bij aanschaf van het garen
bij 'Blij dat ik brei'

donderdag 3 maart 2022

Anna

Een aantal oude doosjes kijken ons aan. Dichte kartonnen doosje, met op de deksels labels uit vervlogen tijden: ‘Devrita haakgaren, 10 streng á 50 gram. 6 perlé.’ De doosjes zijn verweerd en ruiken ‘oud’. Op een van de deksels staat in een schuin handschrift geschreven ‘de nieuwste doekjes’.

We zijn zó benieuwd. Niet alleen naar wat er in die doosjes zit, maar ook ‘wie’ we gaan ontmoeten. Ik verheug me op de ontdekkingsreis die we gaan maken. Een soort opgetogen spanning, alsof je bijna jarig bent en niet kan wachten om je cadeautjes uit te pakken. Zal ik nog even wachten met het openmaken van de doosjes, om dat gevoel van opwinding nog een moment langer vast te houden?

vrijdag 11 februari 2022

Toeval bestaat niet!

Ergens in het Gelderse land bedenkt Anke Grevers op een dag dat het leuk zou zijn om een van de oude, gehaakte werkmutsjes die zij in de collectie van de Gelderse Mutsen heeft gezien, na te haken en er een patroon van te maken. Het is een schattig mutsje met een soort bloemenmotief en wat ‘dotjes’ erin verwerkt.

Een paar provincies verder snuffelt Stefanie door een zak met haakmutsen, die ze te leen heeft van Klederdrachtgroep de Arke. Ze bestudeert de mutsjes en kiest er eentje uit die haar wel leuk lijkt om na te haken, én om een patroon van te schrijven. Het mutsje lijkt niet al te moeilijk, het heeft een bloemenmotiefje en dotjes.

Weer een poos later ontvangt Stefanie per post een patroon van Jenny Roozendaal van een Zeeuws-Vlaams werkmutsje. Jenny stuurt ook wat foto’s op van dat desbetreffende patroon. Tot haar grote verrassing ziet Stefanie dat het mutsje wat zij aan het nahaken is van de Arke, eenzelfde motief heeft als het mutsje van Jenny! “Wat een toeval”, denkt ze, “dan hoef ik dus niet meer verder aan te haken aan mijn exemplaar, want er bestaat dus blijkbaar al een patroon van dit mutsje!”

Zeeuws-Vlaams werkmutsje
© Jenny Rosendaal

Nadat Connie en Anke Grevers aan Stefanie hebben laten weten dat zij het originele blad Boerderij in hun bezit hebben wordt er een afspraak gepland. En als de vrouwen bij elkaar zitten geloven ze hun ogen niet: zowel Anke als Stefanie hebben hetzelfde mutsje uitgekozen om na te haken en om een patroon van te maken: het mutsje uit de Boerderij!

Hoe is het mogelijk! Dus zowel in de collectie van de Arke, als in de collectie van de Gelderse Mutsen bevindt zich een werkmutsje naar het patroon van Zeeuws-Vlaanderen uit de Boerderij. En.. laten nou zowel Anke als Stefanie precies dát mutsje hebben uitgekozen om na te haken! Toeval.. bestaat niet!

Meer weten over Zeeuwse haakmutsjes? In de volgende aflevering van Pronte Wuuven van Omroep Zeeland komen aan bod:

  • Boek over Arnemuidse vrouwen
  • De dracht van het Land van Hulst
  • Hoe Zeeuws is de haakmuts eigenlijk?


vrijdag 4 februari 2022

Gelijkgestemde mutsen!

Tatarataaa… Dit is um nou, het originele blad Boerderij waar we zo ontzettend lang naar gezocht hebben! Dankzij Connie Grevers, die het blad jarenlang op haar zolder had liggen, weten wij nu eindelijk hoe dat zat met de patronen van gehaakte mutsjes in dit boerenblad. En nadat Connie ons hierover een bericht had gestuurd, konden we natuurlijk maar één ding doen: bij haar op bezoek gaan!

Het is even een reis vanuit Zeeland, helemaal naar Winterswijk. We kiezen er een dag voor uit dat ook zus Anke van de partij kan zijn. Connie, Anke en hun moeder Henny zijn al jarenlang bezig met het vastleggen van Gelderse werkmutsjes. Hun passie is net zo groot, en misschien nog wel groter, dan die van ons. Dus niks leukers dan eindelijk een bezoek aan gelijkgestemde zielen.. uh.. mutsen 😉

vrijdag 28 januari 2022

Pronte Wuuven: Het naadje van de kous

In de serie 'Er was eens' op ons blog over Zeeuwse visserstruien schreven we al dat we leuke en opmerkelijke zaken ontdekten over 'Zeeuws' breiwerk en breiwerk in het algemeen. Het was (en is) voor ons alleen een beetje lastig om te besluiten wáár - op welk blog - we over onze wetenswaardigheden gaan schrijven. Het lijkt er namelijk op dat wat we eerst als twee aparte onderwerpen zagen steeds dichter naar elkaar toe kruipt.

Immers, is een visserstrui alléén een visserstrui of is het toch ook streekdracht? Wij denken op dit moment: een visserstrui is een visserstrui en is ook een onderdeel van de streekdrachten. In de loop van de tijd kunnen jullie met ons meelezen hoe we daarbij komen.

Bron: Google e-books

Bij onze speurtocht naar de trui van Michiel kwamen we dit boekje tegen: Praktische handleiding voor onderwijzeressen der aanvangs- of kinderscholen en die der vrouwelijke handwerken voor jeugdige meisjes  van Alberdina Woldendorp uit 1827. Je kunt het boekje hier vinden.